Nghị quyết 80-NQ/TW-Giá trị cốt lõi đối với văn hoá quân sự ở đơn vị cơ sở trong Quân đội

QPTĐ-Đảng ta luôn coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững đất nước. Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, chuyển đổi số mạnh mẽ và sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, vấn đề xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc càng có ý nghĩa chiến lược lâu dài, đã thực sự mang đến nhiều giá trị tinh thần to lớn cho nhân dân. Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới đã khẳng định quyết tâm xây dựng nền văn hóa Việt Nam “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thực sự trở thành sức mạnh nội sinh của quốc gia”. Đối với Quân đội ta, môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở chính là “không gian tinh thần” trực tiếp hình thành nhân cách, bản lĩnh và phẩm chất của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Vận dụng tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW vào xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn là giải pháp căn bản để giữ vững bản chất cách mạng, nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội ta trong mọi hoàn cảnh.

Khẳng định, việc đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW (07/01/2026) về phát triển văn hóa Việt Nam vào xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay có ý nghĩa thiết thực trên nhiều mặt, tiêu biểu như: giữ vững bản chất cách mạng của quân đội ta, tăng cường sức đề kháng cho cán bộ, chiến sĩ trước các âm mưu “phi chính trị hóa” quân đội; nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, củng cố niềm tin của nhân dân đối với quân đội. Môi trường văn hóa quân sự là “thế trận lòng dân” ngay trong nội bộ đơn vị; khi mỗi cán bộ, chiến sĩ có đời sống tinh thần phong phú, có niềm tin vững chắc, có đạo đức trong sáng và ý thức kỷ luật cao, thì đó chính là nền tảng bền vững của sức mạnh Quân đội.

Giá trị cốt lõi của Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam

Nội hàm của Nghị quyết 80/ NQ-TW về phát triển văn hóa Việt Nam đã nêu bật năm giá trị cốt lõi đó là: (1) Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh của phát triển đất nước. (2) Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng, bản lĩnh, đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thức công dân và tinh thần trách nhiệm cao đối với xã hội. (3) Phát huy giá trị truyền thống dân tộc kết hợp với tinh hoa văn hóa nhân loại, chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa. (4) Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, lấy gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị và cộng đồng làm nền tảng. (5) Đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, tăng cường sức đề kháng cho cán bộ, đảng viên, nhân dân trước các sản phẩm văn hóa xấu, độc hại, phản văn hóa. Những định hướng đó không chỉ có ý nghĩa trong đời sống xã hội nói chung, mà còn có giá trị định hướng trực tiếp đối với quá trình xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở các đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay.

 Môi trường văn hóa quân sự ở cơ sở – nền tảng trực tiếp hình thành giá trị phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và tạo nên “sức mạnh mềm” cho đơn vị

Thực tế lịch sử quá trình thành lập quân đội ta trong hơn 80 qua đã chứng minh: môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở là tổng hòa các yếu tố tiêu biểu như: hệ giá trị chính trị, tư tưởng, đạo đức của cán bộ, chiến sĩ toàn quân; chuẩn mực kỷ luật, tác phong chính quy quân nhân; mối quan hệ thắm tình đồng chí, đồng đội và nhân dân; các thiết chế văn hóa, cảnh quan, đời sống tinh thần bội đội cùng với các phong trào thi đua quyết thắng và truyền thống quân đội, cơ quan, đơn vị. Đơn vị cơ sở là nơi các cán bộ, chiến sĩ trực tiếp sinh hoạt, học tập, huấn luyện và rèn luyện hằng ngày - với họ luôn coi “đơn vị là nhà, cán bộ, chiến sĩ là anh em ruột thịt”, luôn quan tâm chia ngọt sẻ bùi, đồng cam cộng khổ trong mọi hoàn cảnh công tác. Vì vậy, môi trường văn hóa quân sự các đơn vị cơ sở luôn có những tác động trực tiếp, thường xuyên và sâu sắc đến sự hình thành nhân cách quân nhân.

Trong bối cảnh hiện nay, môi trường văn hóa quân sự chịu tác động mạnh mẽ từ những điều kiện kinh tế thị trường (có tích cực và tiêu cực); mạng xã hội, các luồng thông tin đa chiều, thậm chí xuyên tạc, thù địch; mỗi quân nhân không chỉ là đối tượng thụ hưởng môi trường văn hóa, mà còn là chủ thể trực tiếp xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Do vậy, nếu mỗi họ không được định hướng đúng đắn về các yếu tố tác động ảnh hưởng trực tiếp, gián tiếp tới môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở thì rất có thể sẽ có những quân nhân bị ảnh hưởng bởi lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa, suy giảm ý thức kỷ luật, dẫn tới chất lượng công tác thấp. Chính vì vậy, vận dụng tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW để xây dựng môi trường văn hóa quân sự là nhiệm vụ mang tính chiến lược và cấp thiết hiện nay ở đơn vị.

 Nghị quyết 80/NQ-TƯ (07/01/2026) – Một số giá trị cốt lõi trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở các đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay

Xây dựng “mẫu người quân nhân” phát triển toàn diện - là trung tâm của môi trường văn hóa. Theo tinh thần Nghị quyết 80/ NQ-TW (07/01/2026) về phát triển văn hóa việt nam đã đặt trọng tâm vào xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện “có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, trí tuệ và năng lực sáng tạo cao, thể chất tốt, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”. Trong quân đội, đó chính là xây dựng nhân cách người quân nhân cách mạng: lòng tin trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh; có trình độ chuyên môn, kỹ năng quân sự giỏi; có ý thức kỷ luật nghiêm minh. Để làm được điều đó, yêu cầu cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy đơn vị cần nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục truyền thống với giáo dục pháp luật, kỷ luật. Tăng cường học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; phát huy vai trò nêu gương cán bộ chủ trì, chủ chốt trong thực hiện các nhiệm vụ (HL, SSCĐ, rèn luyện bộ đội, quản lý cơ sở vật chất, duy trì nghiêm nền nếp chính quy, góp phần xây dựng đơn vị VMTD “mẫu mực, tiêu biểu”.

Xây dựng môi trường kỷ luật, chính quy - biểu hiện đặc trưng của văn hóa quân sự. Một môi trường văn hóa quân sự lành mạnh phải được thể hiện trước hết ở tính tổ chức, tính kỷ luật và sự chính quy. Do vậy, lãnh đạo, chỉ huy đơn vị cần thường xuyên duy trì nghiêm điều lệnh, điều lệ; xây dựng cho bộ đội có tác phong làm việc khoa học, chuẩn mực, khẩn trương và hiệu quả; thực hiện công bằng, dân chủ trong quản lý, huấn luyện, rèn luyện và các chính sách đối với bộ đội; kết hợp giữa kỷ luật nghiêm minh với tính nhân văn. Qua đó làm cho mỗi quân nhân hiểu rõ kỷ luật không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là giá trị văn hóa đặc thù của quân đội. Khi kỷ luật trở thành nhu cầu tự giác đối với cán bộ, chiến sĩ thì khi ấy môi trường văn hóa đơn vị sẽ ổn định và phát triển bền vững, làm bệ đỡ cho HL, SSCĐ.

 Xây dựng mối quan hệ đồng chí, đồng đội với nhân dân trong sáng, đoàn kết. Nghị quyết 80- NQ/TW về phát riển văn hóa Việt Nam, nhấn mạnh cần tiếp tục xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong từng cơ quan, đơn vị nhằm tạo sự đoàn kết, thống nhất cao về “nhận thức, ý chí, hành động” tạo ra nguồn năng lực tích cực và “sức mạnh mềm” cho thực hiện các nhiệm vụ. Ở đơn vị cơ sở quân đội, điều đó được thể hiện qua mối quan hệ đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau; thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở; tổ chức đối thoại dân chủ giữa cán bộ và chiến sĩ; quan tâm đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội. Đoàn kết nội bộ không chỉ là yếu tố tình cảm, mà còn là điều kiện quyết định sức mạnh chiến đấu; một đơn vị có môi trường văn hóa đoàn kết sẽ có khả năng vượt qua mọi khó khăn, thử thách.

 Phát huy giá trị truyền thống kết hợp với hiện đại hóa đời sống văn hóa bộ đội ở đơn vị cơ sở

Văn hóa quân sự Việt Nam được xây dựng trên nền tảng truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất của Dân tộc ta và phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ”. Vận dụng tinh thần Nghị quyết 80/ NQ-TW (07/01/2026) về phát triển văn hóa Việt Nam, yêu cầu cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy các cấp ở cơ sở cần bám sát nội dung của Nghị quyết 80: thường xuyên làm tốt công tác giáo dục truyền thống đơn vị, quân đội và quê hương, đất nước, nhằm khơi dậy lòng tự tôn, tự hào dân tộc; tổ chức cho bộ đội được tham quan, giao lưu, tọa đàm về các giá trị lịch sử đấu tranh, kháng chiến của dân tộc ta; cần phát huy các mô hình văn hóa hiệu quả như: mô hình “chi bộ 4 tốt”, “đơn vị 3 không”; “Phòng Hồ Chí Minh kiểu mẫu”, “ngày chính trị và văn hóa tinh thần”, “ngày pháp luật”, “tự soi, tự sửa”, “đơn vị không có cán bộ, chiến sĩ vi phạm kỷ luật”... Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động văn hóa, như: xây dựng thư viện điện tử, tổ chức sinh hoạt chuyên đề trên nền tảng số, hướng dẫn quân nhân biết cách sử dụng mạng xã hội đúng mục đích, an toàn. Thực tế cho thấy, sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại sẽ tạo nên môi trường văn hóa quân sự vừa bền vững, vừa thích ứng linh hoạt với bối cảnh mới của điều kiện xã hội và yêu cầu ngày càng cao của chất lượng HL, SSCĐ, XDCQ; có như vậy mới đáp ứng tiêu chuẩn xây dựng quân đội “tinh, gọn, mạnh”.

Chủ động đấu tranh chống sản phẩm văn hóa xấu, độc hại từ bên ngoài vào

Trong điều kiện bùng nổ thông tin, các thế lực thù địch lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, gây nhiễu loạn nhận thức. Vận dụng tinh thần Nghị quyết 80, đơn vị cơ sở cần tăng cường giáo dục kỹ năng “miễn dịch” thông tin, tổ chức kiện toàn lực lượng, bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp viết tin, bài đấu tranh trên không gian mạng, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng; quản lý chặt chẽ việc sử dụng điện thoại thông minh theo quy định; cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy các cấp cần kịp thời định hướng dư luận xã hội trong nội bộ đơn vị, đấu tranh loại bỏ những tin đồn thất thiệt gây ảnh hưởng đến uy tín cá nhân, đơn vị. Khẳng định một môi trường văn hóa quân sự tích cực, lành mạnh phải có khả năng “tự bảo vệ mình” trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài xã hội vào đơn vị.

Biện pháp thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80/ NQ- TW trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay

(1). Tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp; đưa nội dung xây dựng môi trường văn hóa quân sự vào nghị quyết lãnh đạo hằng năm, thường kỳ hằng tháng, nghị quyết chyên đề một số nhiệm vụ trọng tâm theo yêu cầu đơn vị; cấp ủy cần xác định rõ đối tượng tác động đến văn hóa quân sự, nội dung, chỉ tiêu và biện pháp cụ thể; phân công trách nhiệm rõ vai, đúng việc (tinh thần 6 rõ); kiểm tra, đánh giá thường xuyên, có điều chỉnh bổ sung kịp thời. (2) Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, với nhận thức cán bộ là gốc của mọi công việc, là chủ thể, trung tâm định hướng các giá trị văn hóa; cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ mẫu mực về trình độ năng lực chuyên môn; về đạo đức, lối sống, phong cách lãnh đạo quản lý, chỉ huy (dân chủ, quyết đoán, gần gũi với bộ đội). (3) Đổi mới nội dung, hình thức hoạt động văn hóa phù hợp với đặc điểm hoạt động từng đơn vị và đặc điểm tâm lý lứa tuổi quân nhân, gắn hoạt động văn hóa mật thiết với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; tránh hình thức, phô trương; xây dựng thiết chế văn hóa đồng bộ, thường xuyên quan tâm cải tạo cảnh quan doanh trại; đầu tư phòng đọc, khu sinh hoạt chung; tổ chức các câu lạc bộ văn nghệ, thể thao. (4) Đẩy mạnh phong trào thi đua xây dựng môi trường văn hóa, lãnh đạo, chỉ huy đơn vị cần xác định cụ thể nội dung, thời gian, chỉ tiêu, biện pháp thực hiện; khuyến khích các cá nhân, tập thể quân nhân tích cực tham gia; lấy kết quả xây dựng môi trường văn hóa làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể và cá nhân.

Nghị quyết 80-NQ/TW (07/01/2026) về phát triển văn hóa Việt Nam đã mở ra định hướng chiến lược nhằm xây dựng nền văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh của quốc gia. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, việc vận dụng tinh thần nghị quyết vào xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Mỗi đơn vị cơ sở cần chủ động cụ thể hóa nghị quyết bằng chương trình, kế hoạch hành động thiết thực; lấy xây dựng con người làm trung tâm; lấy kỷ luật và đoàn kết làm nền tảng; lấy truyền thống và đổi mới làm động lực. Khi môi trường văn hóa quân sự thực sự lành mạnh, tiến bộ, mỗi cán bộ, chiến sĩ sẽ trở thành một “pháo đài” vững chắc về chính trị, tư tưởng; mỗi đơn vị cơ sở sẽ là một điểm sáng văn hóa trong toàn quân. Đó chính là sự cụ thể hóa sinh động tinh thần phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới, góp phần xây dựng quân đội ta theo hướng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN trong điều kiện mới./.

* TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. ĐCSVN, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Nghị quyết số 80/ NQ-TW (07/01/2026) về phát triển văn hóa Việt Nam.

2. Bộ Quốc phòng, Chỉ thị số 79/CT- BQP (22/7/2022) của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.

Thượng tá, Ths Phan Huy Hùng

Khoa tâm lý học quân sự, Học viện Chính trị