Ngọn cờ đầu trong công tác giáo dục quốc phòng và an ninh
QPTĐ-Thành lập ngày 14/9/1994, Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh (GDQP&AN) (Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao Hà Nội) là một trong ba cơ sở đầu tiên của cả nước thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh cho học sinh, sinh viên. Nhìn lại chặng đường 32 năm xây dựng và phát triển, từ chỗ chưa có mô hình sẵn để học tập, Trung tâm đã đào tạo gần nửa triệu sinh viên, trở thành một "lò luyện" kỷ luật, trang bị kiến thức quân sự cơ bản và bồi đắp lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm cho thế hệ trẻ trước yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Từ cơ sở không mô hình mẫu, đến đào tạo gần nửa triệu sinh viên
Đầu thập niên 1990, khi công tác GDQP&AN cho học sinh, sinh viên bắt đầu được triển khai theo mô hình tập trung, những người đặt nền móng cho Trung tâm GDQP&AN phải đối mặt với bài toán chưa từng có tiền lệ. Không có giáo trình hoàn chỉnh, thiếu thao trường bãi tập và chưa có bất kỳ mô hình quản lý sinh viên quân sự nào đi trước để tham chiếu. Sự hình thành của Trung tâm theo Quyết định số 2674 của Bộ Giáo dục và Đào tạo mang sứ mệnh "mở đường" và thực nghiệm để nhân rộng mô hình trên toàn quốc.
Bằng tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm", tập thể cán bộ, sĩ quan biệt phái qua các thời kỳ đã từng bước vạch lối, biến một cơ sở ban đầu còn muôn vàn thiếu thốn trở thành một trung tâm giáo dục quốc phòng-an ninh uy tín bậc nhất khu vực phía Bắc. Sự phát triển ấy thể hiện rõ nhất qua tính hiệu quả của công tác đào tạo. Nếu trong 5 năm đầu (1994-1999), Trung tâm mới chỉ tiếp nhận hơn 16.000 học sinh, sinh viên, thì trong 5 năm gần đây (2021 - 2026), quy mô đã bứt phá lên trên 100.000 lượt người. Tính đến nay, Trung tâm đã đào tạo cho gần 500.000 sinh viên đến từ 23 trường đại học, cao đẳng, học viện trên địa bàn Thủ đô; đồng thời đào tạo hàng trăm giáo viên GDQP&AN cho các trường phổ thông và đại học.
Mô hình "Sinh viên - chiến sĩ" rèn luyện tính kỷ luật “thép”
Trong đời sống xã hội hiện đại, một bộ phận không nhỏ thanh niên dễ sa vào lối sống tự do, thiếu tính kỷ luật hoặc bị cuốn theo nhịp sống ảo trên không gian mạng. Nhận diện rõ thực trạng đó, Trung tâm đã kiên trì xây dựng và hoàn thiện mô hình “Sinh viên -Chiến sĩ” - coi đây là “chìa khóa” để rèn luyện nhân cách cho người học. Ngay khi bước chân qua cổng Trung tâm, sinh viên được biên chế thành các đại đội, trung đội, tiểu đội, khoác lên mình bộ quân trang thống nhất và thực hiện nghiêm túc các chế độ trong ngày, trong tuần của Quân đội. Từ tiếng còi báo thức lúc 5 giờ sáng, việc xếp đặt nội vụ vuông vức, xếp hàng đi ăn cơm, đến việc đọc báo, nghe tin thời sự, sinh hoạt tối... tất cả đều đưa sinh viên vào một thói quen sinh hoạt nền nếp.
Không chỉ chú trọng rèn luyện kỷ luật quân sự, Trung tâm còn tổ chức tốt các hoạt động tập thể mang tính giáo dục sâu sắc. Những hội thi: Tháo lắp súng tiểu liên AK, gấp chăn màn đẹp, đồng diễn thể dục, hát các bài hát quy định trong Quân đội, kéo co, bóng đá, bóng chuyền hay viết báo tường... đã tạo ra môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, giúp sinh viên giải tỏa căng thẳng sau những giờ huấn luyện trên thao trường. Rất nhiều phụ huynh khi gửi con vào Trung tâm đã không khỏi ngỡ ngàng khi thấy con mình trưởng thành chỉ sau một thời gian ngắn: Biết tự lập trong sinh hoạt, biết thu dọn phòng ở ngăn nắp, biết quan tâm, chia sẻ và đặc biệt là nhận thức rõ hơn về nghĩa vụ công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đổi mới về mọi mặt, thực hiện sứ mệnh tầm nhìn năm 2045
Một bài học kinh nghiệm sâu sắc trong 32 năm qua của Trung tâm là: Muốn có sinh viên tốt, trước hết phải có đội ngũ giảng viên giỏi và hạ tầng đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ. Hiện nay, Trung tâm sở hữu đội ngũ 32 cán bộ, giảng viên, công nhân viên chính thức. Trung tâm còn hợp tác thỉnh giảng với 23 giảng viên sĩ quan quân đội tại các học viện, nhà trường trên địa bàn để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học tại Trung tâm.
Song song với giảng dạy, công tác nghiên cứu khoa học được đẩy mạnh. Giai đoạn 2013-2026, Trung tâm đã hoàn thành 18 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, xuất bản 6 tập giáo trình, tài liệu tham khảo và công bố hàng trăm bài báo khoa học chuyên ngành. Đơn vị cũng đã chủ trì tổ chức thành công 3 Hội thảo khoa học cấp quốc gia (vào các năm 2004, 2009, 2019), góp phần cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng cho việc đổi mới nội dung, phương pháp GDQP&AN trong toàn quốc.
Cùng với đó, để sinh viên có môi trường học tập và sinh hoạt tốt nhất, hệ thống cơ sở vật chất không ngừng được nâng cấp. Các ký túc xá được cải tạo đồng bộ. Nhà ăn tập thể thiết kế theo quy trình một chiều, bảo đảm tuyệt đối an toàn vệ sinh thực phẩm. Thao trường huấn luyện, nhà thi đấu, sân bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ đáp ứng đầy đủ yêu cầu...
Với thành tích đạt được trong công tác GDQP&AN, Trung tâm đã được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý: Chủ tịch nước tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương Lao động hạng Ba; cùng nhiều cờ thi đua, bằng khen của Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, thành phố Hà Nội…
Đại tá Phan Tử Lăng, Phó Giám đốc Trung tâm chia sẻ: Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với công tác GDQP&AN. Thế hệ trẻ không chỉ cần nắm vững kỹ năng quân sự cơ bản mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có "sức đề kháng" trước các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng. Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Nhà nước, Trung tâm đang tập trung triển khai Đề án phát triển giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu chiến lược là xây dựng Trung tâm trở thành cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học quân sự chất lượng cao hàng đầu cả nước, bảo đảm quy mô thường xuyên trên 20.000 sinh viên. Để làm được điều đó, Trung tâm đang đổi mới mạnh mẽ mô hình quản trị, nâng cao năng lực điều hành, xây dựng tiền đề vững chắc để thực hiện thành công cơ chế tự chủ toàn diện.
32 năm trôi qua, từng lớp sinh viên hoàn thành khóa học lại chia tay Trung tâm GDQP&AN (Trường Đại học Sư phạm Thể dục-Thể thao Hà Nội) để trở lại giảng đường đại học. Nhưng nét chữ trong cuốn nhật ký thao trường, thói quen sinh hoạt ngăn nắp và tinh thần kỷ luật được rèn luyện tại Trung tâm sẽ là hành trang đi theo các em suốt cuộc đời. Giữ vững giá trị ấy, Trung tâm tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những ngọn cờ đầu trong công tác GDQP&AN cho thế hệ tương lai của đất nước.
Đức Trọng
