Làng hoa Tây Tựu gọi Xuân về

QPTĐ-Đến Tây Tựu vào những ngày cuối năm, đi trong những sắc màu rực rỡ của hoa, mỗi người đều cảm nhận rõ hơn sắc Xuân đang về. Thời điểm này, người dân làng hoa Tây Tựu (phường Tây Tựu, thành phố Hà Nội) tất bật chăm sóc những luống hoa đang vào kỳ kết nụ, nở hoa, kịp cung cấp cho dịp Tết cổ truyền. Hơn một thế kỷ qua, Tây Tựu vẫn được xem là “vựa hoa” của miền Bắc, làng hoa không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn lưu giữ nét văn hóa độc đáo của Thủ đô Hà Nội.   

Làng hoa đang vào Xuân

Nghề trồng hoa tại Tây Tựu được hình thành từ năm 1930 nhưng phải đến đầu những năm 90, người dân mới bắt đầu tập trung trồng hoa. Nhiều người dân Tây Tựu vẫn nhớ, những cây hoa đầu tiên được đưa về trồng thí điểm thay cho các loại cây trồng truyền thống như lúa, cà chua, dưa lê... Thấy hoa phát triển tốt, đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa, người dân Tây Tựu chuyển đổi sang trồng hoa. Cứ thế, làng hoa ven đô hình thành rồi phát triển. Hiện tại, toàn bộ diện tích đất nông nghiệp của phường dùng để trồng hoa, biến nơi đây trở thành vùng đất “trăm hoa đua nở”. Không chỉ cung cấp cho khu vực Hà Nội, hoa Tây Tựu đã mở rộng thị trường ra các tỉnh phía Bắc, phía Nam và xuất khẩu sang Trung Quốc.

Ở làng hoa Tây Tựu, không khí Xuân dường như đến sớm hơn những nơi khác. Ngay từ đầu tháng Mười Âm lịch, người dân nơi đây đã bắt đầu chuẩn bị mùa hoa Tết. Đặc biệt, khi bước sang tháng Chạp, nhịp độ làm việc càng nhộn nhịp hơn. Điểm đặc biệt của làng hoa Tây Tựu nằm ở cách người nông dân chăm sóc từng cành hoa với sự tận tụy và yêu nghề. Khi mặt trời còn chưa ló rạng, những người nông dân Tây Tựu đã bắt đầu một ngày mới trên những luống hoa còn đẫm sương. Từ xa nhìn lại, những mái lưới đen giăng kín trên cao, bên dưới là các luống cúc, ly… thẳng tắp. Người dân đội nón lá, quấn kín khăn, mang găng tay, lặng lẽ len lỏi giữa ruộng hoa. Người tỉa nụ, bấm ngọn; người tưới nước đều tay từng gốc; người cẩn thận kiểm tra cây để kịp thời phát hiện sâu bệnh, tạo nên không khí lao động khẩn trương, tất bật. Không khí tất bật của vụ hoa tết năm nay càng trở nên đặc biệt khi nhắc lại những gì người trồng hoa Tây Tựu vừa trải qua. Chỉ mấy tháng trước, mưa lớn, nước ngập đã khiến cánh đồng hoa chìm trong biển nước, để lại thiệt hại nặng nề.

Cần mẫn bên ruộng hoa cúc chuẩn bị thu hoạch vào dịp Tết, ông Đỗ Đắc Trí (làng Tây Tựu) cho biết: Gia đình ông có 7 sào hoa cúc. Thời điểm này, mọi người trong gia đình phải thay phiên nhau tưới nước, chăm sóc cho hoa, đảm bảo hoa phát triển đúng độ, nở đều và đẹp đúng ngày Tết. Theo ông Đỗ Đắc Trí, trồng hoa ngày Tết cần phải tính toán kỹ lưỡng thời gian sinh trưởng, phát triển, tránh để hoa nở trước hoặc sau Tết quá xa, lúc đó hoa sẽ không được giá mà chất lượng cũng không cao. Với ông Trí, cũng như nhiều người dân trồng hoa làng Tây Tựu, vụ hoa Tết không chỉ là mùa thu hoạch mà còn là niềm hy vọng lớn nhất để trang trải cuộc sống sau một năm nhiều biến động.

Trồng hoa là nghề đòi hỏi vốn lớn và công chăm sóc cao. Một sào hoa cúc, chi phí đầu tư đã khoảng 20 triệu đồng, gồm tiền giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và điện thắp sáng. Với hoa đồng tiền, con số có thể lên tới gần 50 triệu đồng/sào; hoa hồng còn tốn kém hơn khi phải trồng gốc tầm xuân, ghép mắt, nuôi cây trong gần một năm mới cho thu hoạch. Không chỉ tốn kém, nghề trồng hoa còn là "canh bạc" lớn với thiên nhiên. Mưa lũ, nắng nóng, rét đậm đều có thể phá hỏng cả mùa vụ. Hoa nở sớm hoặc muộn vài ngày so với Tết là giá đã chênh lệch rất lớn. "Làm hoa phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên lắm. Năm nào thời tiết thuận còn có lãi, gặp thiên tai là coi như công cốc", bà Nguyễn Thị Hoa (59 tuổi), người trồng hoa, chia sẻ.

Bà Trương Thị Hằng, người có 20 năm gắn bó với nghề trồng hoa cho biết, vụ hoa Tết thường bắt đầu cho thu hoạch vào khoảng ngày 26-27 tháng Chạp, song kết quả được hay mất phụ thuộc rất lớn vào thời tiết. Thời gian này, người trồng hoa đang làm công đoạn tỉa nụ, tức là tỉa bỏ bớt để cây tập trung dinh dưỡng, sau này hoa to và đều hơn. Bà chia sẻ, một lứa cúc phải trồng từ cuối tháng 8, đầu tháng 9 âm lịch mới kịp cho vụ Tết. Nhưng trồng hoa thì không thể nói trước được, còn phụ thuộc nhiều vào thời tiết và cả giá cả thị trường. Gia đình bà có hơn một sào ruộng trồng hoa, song năm nay gặp đợt ngập úng kéo dài khiến nhiều diện tích bị mất trắng. Nghề trồng hoa vất vả và nhiều rủi ro, chỉ hi vọng vào tình hình thời tiết và giá cả thị trường. 

Tuy trải qua một năm khó khăn là thế, nhưng những ngày này, trên cánh đồng Tây Tựu, người trồng hoa vẫn miệt mài với từng luống hoa, từng nụ cúc, nụ hồng như nuôi hy vọng vào một mùa hoa được giá. Ban đêm, ánh điện vàng hắt xuống ruộng hoa như níu giữ thời gian. Ban ngày, tiếng nói cười xen lẫn tiếng kéo cắt cành, tạo nên nhịp sống rộn ràng cuối năm. Vụ hoa Tết đang đến gần, giữa nhịp sống tất bật ấy, làng hoa Tây Tựu vẫn bền bỉ giữ sắc Xuân, như chính cách những người phụ nữ nơi đây bám nghề, bám đất, để từ những thửa ruộng mùa Xuân lại nở hoa.

Sức sống mới của làng nghề trăm năm

Với người dân nơi đây, nghề trồng hoa không chỉ mang lại thu nhập, mà còn là niềm tự hào, là cách họ gìn giữ sắc hương cho Thủ đô mỗi độ Tết đến, Xuân về. Trải qua bao biến đổi của thời gian, những bàn tay cần mẫn ấy vẫn miệt mài vun trồng, để từng bông hoa rực rỡ không chỉ khoe sắc trên phố phường Hà Nội mà còn mang theo câu chuyện về tình yêu đất, tình yêu nghề của người Tây Tựu.

Những năm gần đây, nghề trồng hoa Tây Tựu đã có bước chuyển mình rõ nét. Nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà kính, ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, chọn giống hoa chất lượng cao và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với đó, mô hình trải nghiệm nông nghiệp được hình thành, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh và tìm hiểu quy trình trồng hoa. Một số hộ còn kết hợp mở quán cà phê vườn, homestay, tạo nên hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với làng nghề truyền thống, vừa nâng cao thu nhập, vừa góp phần quảng bá hình ảnh làng hoa Tây Tựu đến du khách trong và ngoài nước.

Điểm đáng quý là tinh thần đổi mới đến từ thế hệ trẻ Tây Tựu. Nhiều thanh niên sau khi học nghề, học công nghệ thông tin, marketing đã quay về quê, giúp gia đình xây dựng thương hiệu, bán hoa online, quản lý vườn bằng phần mềm. Tư duy sản xuất của họ không còn dừng lại ở “làm nhiều bán rẻ”, mà hướng tới “làm tinh bán đúng thị trường”. Nhờ vậy, hoa Tây Tựu ngày càng có chỗ đứng vững vàng, không chỉ ở các chợ đầu mối trong nước mà còn bước đầu xuất khẩu.

Tuy nhiên, hành trình gìn giữ nghề không hề dễ dàng. Việc đô thị hóa làm quỹ đất trồng hoa thu hẹp, giá vật tư tăng cao, thời tiết thất thường gây ảnh hưởng lớn tới mùa vụ. Dù vậy, người dân vẫn kiên trì giữ nghề, cải tiến phương pháp sản xuất và đoàn kết cùng nhau phát triển hợp tác xã hoa Tây Tựu một mô hình được đánh giá hiệu quả trong tiêu thụ và bảo vệ thương hiệu địa phương.

Trong mỗi dịp Tết, khi những xe hoa rời khỏi Tây Tựu tỏa đi khắp các tỉnh thành, đó không chỉ là những bó hoa đẹp, mà còn là kết tinh của lao động, của tình yêu nghề và niềm tự hào quê hương. Giữa bao đổi thay của thời thế, nghề trồng hoa vẫn giữ cho Tây Tựu một sắc thái riêng bình dị mà bền bỉ, sáng tạo mà đậm đà truyền thống.

Tây Tựu hôm nay không còn là làng quê trồng hoa giản dị như xưa, mà là hình ảnh của một cộng đồng nông dân dám nghĩ, dám đổi mới. Giữ hồn cũ nhưng bước đi theo cách mới đó chính là cách Tây Tựu đang làm cho sắc hoa quê mình tiếp tục nở bền bỉ trên bản đồ nông nghiệp Hà Nội.

Trang Linh