Triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa": Tầm nhìn chiến lược, quyết tâm chính trị và khát vọng vươn lên của Thủ đô Hà Nội

QPTĐ-Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 8/7/2026 của Thành ủy Hà Nội về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự quyết tâm chính trị và khát vọng vươn lên của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Nội trong việc cụ thể hóa mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội ngay từ cấp cơ sở. Việc ban hành Nghị quyết trong bối cảnh Thủ đô đang bước vào kỷ nguyên mới, với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sống, sự phát triển bền vững và hạnh phúc của người dân, cho thấy sự nhạy bén, chủ động của Thành ủy trong việc thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng phát triển Thủ đô.

Hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của xã hội chủ nghĩa

Trước hết, Nghị quyết mang một ý nghĩa chính trị sâu sắc, thể hiện quyết tâm hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa từ cấp gần dân nhất. Không dừng lại ở những khái niệm trừu tượng, Nghị quyết đưa ra một mô hình cụ thể, có thể kiểm nghiệm và đo lường được, nhằm chứng minh tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa ngay tại địa bàn dân cư. Bằng cách xây dựng "xã, phường xã hội chủ nghĩa", nơi người dân thực sự là trung tâm, được thụ hưởng đầy đủ các thành quả phát triển, Nghị quyết góp phần tăng cường niềm tin của Nhân dân vào Đảng, vào chế độ, tạo nên sự đồng thuận xã hội vững chắc. Quan điểm xuyên suốt "lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển" được Nghị quyết nhấn mạnh nhiều lần, cho thấy sự chuyển dịch căn bản trong tư duy phát triển: Từ tăng trưởng kinh tế đơn thuần sang phát triển toàn diện, bền vững, lấy hạnh phúc và chất lượng sống của người dân làm thước đo tổng hợp cho mọi chính sách.

Về mặt lý luận và thực tiễn, Nghị quyết là một bước đi đột phá, táo bạo và đầy tinh thần trách nhiệm khi đặt vấn đề thí điểm một mô hình quản trị mới chưa có tiền lệ. Thành ủy nhận thức rõ rằng đây là một mô hình thí điểm, chưa có đầy đủ khuôn khổ pháp lý, do đó, việc "hoàn thiện thể chế" được xác định là điều kiện tiên quyết. Điều này không chỉ thể hiện sự cẩn trọng, khoa học mà còn là sự dũng cảm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cấp ủy. Thay vì chờ đợi một hành lang pháp lý hoàn chỉnh từ trên xuống, Hà Nội chủ động rà soát, thiết kế các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù cấp xã, phường, tạo ra không gian linh hoạt cho sự đổi mới, đồng thời bám sát các quy định của Luật Thủ đô 2026. Những cơ chế này, nếu thành công, sẽ là cơ sở pháp lý và thực tiễn vô cùng quý giá để sửa đổi, bổ sung các quy định cho toàn Thành phố, thậm chí là cho cả nước trong tương lai.

Phát triển toàn diện, lộ trình cụ thể

Nghị quyết cũng khẳng định một tầm nhìn phát triển toàn diện và hài hòa, vượt ra ngoài khuôn khổ tăng trưởng kinh tế đơn lẻ. Mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" hướng tới sự phát triển đồng bộ giữa các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường. Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh vai trò then chốt của văn hóa và con người như một "hệ điều tiết" của sự phát triển và là giải pháp để quản trị sự đa dạng văn hóa trong bối cảnh đô thị hóa và gia tăng dân số cơ học. Trong một thành phố đang phát triển năng động như Hà Nội, vấn đề giữ gìn bản sắc, lối sống thanh lịch, văn minh kết hợp với hiện đại là một bài toán khó. Nghị quyết đã đưa ra một hướng giải quyết căn cơ: Phát triển văn hóa là một giải pháp then chốt, một mục tiêu và đồng thời là động lực nội sinh. Quan điểm "môi trường sống xanh, sạch, an toàn và văn minh sinh thái là một cấu phần thiết yếu của chất lượng sống" cũng thể hiện tư duy phát triển bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đáp ứng đúng xu thế của thời đại.

Bên cạnh đó, ý nghĩa thực tiễn của Nghị quyết còn được thể hiện rõ nét qua lộ trình triển khai cụ thể, bài bản và phương châm hành động "tinh gọn, thiết thực, khả thi". Việc lựa chọn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm để thí điểm cho thấy sự thận trọng, không làm ồ ạt, tràn lan. Đây là cách làm khoa học, cho phép tập trung nguồn lực, rút ra bài học kinh nghiệm trước khi nhân rộng. Lộ trình được chia thành các giai đoạn rõ ràng từ năm 2026 đến 2035 với các mốc quan trọng như hoàn thiện đề án (2026), tổ chức thực hiện và giám sát (2027-2030), sơ kết (2030) và tổng kết (2035) cho thấy đây không phải là một phong trào ngắn hạn mà là một chiến lược dài hơi, xuyên suốt, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực không ngừng.

Công nghệ đóng vai trò then chốt

Nghị quyết cũng đặt ra các yêu cầu rất cụ thể về nguyên tắc tổ chức thực hiện, đó là "không làm phát sinh đầu mối tổ chức trung gian, không làm tăng biên chế". Điều này thể hiện quyết tâm cải cách bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở-những người sẽ trực tiếp vận hành mô hình. Việc gắn đánh giá cán bộ với kết quả thực hiện nhiệm vụ và mức độ hài lòng, hạnh phúc của người dân là một bước đột phá trong công tác cán bộ, tạo động lực để đội ngũ công chức thực sự phục vụ Nhân dân.

Không thể không nhắc đến ý nghĩa then chốt của các giải pháp về công nghệ và nguồn lực mà Nghị quyết đề ra. Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, ứng dụng công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất với tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung" và phát triển chính quyền số ở cấp xã với dịch vụ công trực tuyến toàn trình sẽ tạo ra một bước nhảy vọt trong cung cấp dịch vụ công, giám sát và ra quyết định dựa trên dữ liệu. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa hoạt động của bộ máy mà còn mang lại sự tiện lợi tối đa, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Song song với đó, việc bố trí nguồn lực tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các nhiệm vụ then chốt như hạ tầng, chuyển đổi số và an sinh xã hội là điều kiện đủ để các mục tiêu của Nghị quyết có thể hiện thực hóa. 

Nghị quyết số 16-NQ/TU có tầm quan trọng đặc biệt vì nó không chỉ cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu của chủ nghĩa xã hội trên địa bàn Thủ đô, mà còn là cuộc thử nghiệm quan trọng đối với một mô hình quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ và nhân văn. Ý nghĩa của Nghị quyết vượt ra khỏi phạm vi Hà Nội, nó được kỳ vọng sẽ là hình mẫu, là tiền đề cho sự đổi mới căn bản toàn bộ hệ thống quản trị địa phương trên cả nước, hướng tới một xã hội phát triển thịnh vượng, công bằng, dân chủ và văn minh, nơi mà hạnh phúc và chất lượng sống của người dân là mục tiêu cao nhất.

Minh Thắng